شیخ علاء الدوله سمنانی

به حق آب حیاتِ لبان چون قندت

که نیست در دو جهان، هیچ چیز ماندت

هزار جان و دل نازنین مشتاقان

فدای لعل گهر بار خوشتر از قندت

چه خوش دمی، که نهادیم بوسه بر پایت

کدام دولت از این به، که پای بوسندت

حیات باقی یابند عاشقان، به یقین

اگر به عمر دمی بی حجاب بینندت

مباد آنکه ز دامت برون جهد جانم

همیشه باد دل و جان بنده در بندت

به غیر تار سر زلف او بگو ای جان

به دام زلف چو زنجیر او، که افکندت؟

یقین که سوخته ای همچو بنده کم باشد

اگر چه همچو علادوله کم نیایندت

به خاک پای عزیزت که کحل چشم من است

که هست جان و دل بنده آرزومندت

به هر عتاب که با بنده می کنی جانا

بریده می نشود هیچ گونه پیوندت

لمعات وجهک اشرقت، وشعاع طلعتک اعتلا

زچه رو الست بربکم نزنی، بزن که بلا بلا

به جواب طبل الست او، ز ولا چو کوس بلا زدم

همه خیمه زد به در دلم، سپه غم و حشم بلا

پی خوان دعوت عشق او، همه شب زخیل کروبیان

رسد این صفیر مهیمنی، که گروه غم زده الصلا

من و مهر آن مه خوبرو، که چو زد صلای بلا - بر او

 به نشاط و قهقه شد فرو، که انا الشهید- بکربلا

چه خوش آنکه آتش غیرتی زنی یم به قله ی طور دل

فدککته و سککته متدکدکا  متزلزلا

و شنید ناله ی مرگ من، پی ساز من شد و برگ من

فاتی الی مهرولا ، و بکی علی مجلجلا

تو که فلس ماهی حیرتی چه زنی زبهر وجود دم

بنشین چو[صحبت] ودم به دم بشنو خروش نهنگ لا

در هندوستان معروف به شاه طاهر دکنی بوده است و

از گویندگان عصر صفویه و معاصر شاه عباس.این شعر راباکمی اختلاف از دیگران نیز نقل کرده اند.

شرح دهم غم ترا نکته به نکته مو به مو

از پی دیدن رخت همچو صبا فتاده ام

خانه به خانه در به در، کوچه به کوچه کو به کو

سیل سرشک و خون دل، از دل و دیده شد روان

قطره به قطره شط به شط، بحر به بحر جو به جو

مهر ترا دل حزین بافته بر قماش جان

رشته به رشته نخ به نخ، تار به تار پو به پو

داده دهان و چهره و عارض و عنبرین خطت

غنچه به غنچه گل به گل، لاله به لاله بو به بو

از رخ و چشم و زلف و قد، ای مه من فزایدم

مهر به مهر، دل به دل، طبع به طبع، خو به خو

در دل خویش "طاهرا" گشت و نجست جز تو را

صفحه به صفحه لا به لا، پرده به پرده تو به تو

ز دو دیده خون فشانم ز غمت شب جدایی

چه کنم که هست این ها گل باغ آشنایی

همه شب نهاده ام سر چو سگان بر آستانت

که رقیب در نیاید به بهانه ی گدایی

مژه ها و چشم شوخش به نظر چنان نماید

که میان سنبلستان چرد آهوی خطایی

ز فراق چون ننالم من دلشکسته چون نی

که بسوخت بند بندم زحرارت جدایی

سر برگ گل ندارم ز چه رو روم به گلشن؟

که شنیده ام زگل ها همه بوی بی وفایی

به کدام مذهب است این، به کدام ملت است این

که کشند عاشقی را که تو عاشقم چرایی

به طواف کعبه رفتم به حرم رهم ندادند

که تو در برون چه کردی؟ که درون خانه آیی

به قمار خانه رفتم، همه پاکباز دیدم

چو به صومعه رسیدم، همه زاهد ریایی

در دیر می زدم من که ندا ز در درآمد

که درآ، درآ عراقی، که تو آشنای مایی

خواجه عصمت بخارائی

سر خوش از کوی خرابات گذر کردم دوش

به طلب کاری ترسا بچه ی باده فروش

پیشم آمد به سر کوچه پری رخساری

کافری، جلوه گری، زلف چو زنّار به دوش

گفتم این کوی چه کوی است، تو را خانه کجاست

ای مه نو خم ابروی تو را حلقه به دوش

گفت تسبیح به خاک افکن و زنّار ببند

سنگ بر شیشه ی تقوی بزن و باده بنوش

بعد از آن پیش من آ تا به تو گویم سخنی

سخن این است اگر بر سخنم داری گوش

زود دیوانه و سر مست دویدم سویش

به مقامی برسیدم که نه دین ماند و نه هوش

دیدم از دور گروهی همه دیوانه و مست

وز تف باده ی عشق آمده در جوش و خروش

بی دف و ساقی و مطرب همه در رقص و سماع

بی می و جام و صراحی همه در نوشا نوش

چون سر رشته ی ناموس بشد از دستم

خواستم تا سخنی پرسم از او، گفت خموش

این نه کعبه ست که بی پا و سر آیی به طواف

وین نه مسجد که در آن بی خبر آئی به خروش

این خرابات مغان است و در آن مستانند

از دم صبح ازل تا به قیامت مدهوش

گر تو را هست در این شیوه سر یکرنگی

دین و دانش به یکی جرعه چو "عصمت" بفروش

آن یکی گفتا که ای شیخ کبار

خیز و این وسواس را غسلی برآر

گفت با او: هر شب از خون جگر

کرده ام صد بار غسل، ای بی خبر

آن دگر گفتا: پشیمانیت نیست؟

یک نفس درد مسلمانیت، نیست؟

گفت: کس نَبوَد پشیمان بیش ازین

که چرا عاشق نگشتم پیش ازین

آن دگر گفتش: که ای دانای راز

خیز و خود را جمع گردان، در نماز

گفت: کو محراب روی آن نگار

تا نباشد جز نمازم هیچ کار

فرخی یزدی

هرجا سخن از جلوه ی آن ماه پری بود

کار من سودا زده دیوانه گری بود

پرواز به مرغان چمن خوش، که در این دام

فریاد من از حسرت بی بال و پری بود

گر این همه وارسته و آزاد نبودم

جون سرو، چرا بهره ی من بی ثمری بود

روزی که ز عشق تو شدم بی خبر از خویش

دیدم که خبر ها همه از بی خبری بود

بی تابش مهر رخت ای ماه دل افروز

یاقوت صفت قسمت ما خون جگری بود

دردا که پرستاری بیمار غم عشق

مانی شیرازی

حدیث درد من، گر کس نگفت، افسانه ای کمتر

وگر من خود نباشم در جهان، دیوانه ای کمتر

اگر بی نام و ناموسم فراغم بیشتر باشد

وگر بی خانمانم، گوشه ی ویرانه ای کمتر

از آن سیمرغ را در قاف قربت آشیان دادند

که شد زین دامگه مشغول آب و دانه ای کمتر

نکو بزمی ست عالم، لیک ساقی جام غم دارد

خوش آن مهمان که خورد از دست او پیمانه ای کمتر

کسی عاشق شود کز آتش سوزان نپرهیزد

به راه عشق نتوان بودن از پروانه ای کمتر

چه غم در باغ گر باد خزانی بی پناهم کرد

که مشتی خار وخس، یعنی پریشان لانه ای، کمتر

مکن "مانی" عمارت، از سرای دهر بیرون شو

برای این دو روز عمر محنت خانه ای کمتر

حسن وثوق الدله

بار دگر به کوچه ی رندان گذر کنیم

تا بشکنیم توبه و سجاده تر کنیم

یک جرعه درکشیم از آن داروی نشاط

چندین هزار وسوسه از سر به در کنیم

دل را به دست مطرب و معشوق می دهیم

فارغ ز فکر نیک و بد و خیر و شر کنیم

زین زشت تر، عقیده چه باشد، که شیخ وقت

گوید به روی خوب نباید نظر کنیم

جز درد سر، چو حاصل کار زمانه نیست

با جام باده چاره ی این درد سر کنیم

ما چیستیم، و قوّت تدبیر ما کدام؟

تا ادعای دفع قضا و قدر کنیم

زاهد به ما نصیحت بیهوده می کند:

کز باده بگذریم و زساقی حذر کنیم

با اختلال مبدأ برهان ما و شیخ

آن به که این مباحثه را مختصر کنیم

بیهوده بود پیروی تُرّهات شیخ

این تجربت نباید بار دگر کنیم

یک بار راه زهد سپردیم و گم شدیم

بار دگر نباید ازاین ره گذر کنیم

هاتف اصفهانی

چه شود به چهره ی زرد من، نظری ز بهر خدا کنی

که اگر کنی همه درد من، به یکی اشاره دوا کنی

تو شهی و کشور جان ترا، تو مهی و جان جهان ترا

ز ره کرم چه زیان ترا، که نظر به حال گدا کنی

ز تو گر تفقد و گر ستم، بُوَد آن عنایت و این کرم

همه از تو خوش بُوَد ای صنم، چه جفا کنی چه وفا کنی

همه جا کشی می لاله گون، ز ایاغ مدعیان دون

شکنی پیاله ی ما، که خون به دل شکسته ی ما کنی

تو کمان کشیده و در کمین، که زنی به تیرم ومن غمین

همه ی غمم بُوَد از همین، که خدا نکرده خطا کنی

تو که"هاتف" از برش این زمان، روی از ملامت بی کران

قدمی نرفته ز کوی وی، نظر از چه سوی قفا کنی؟